I'VE BEEN HAUNTED for years by the Italian poet Giuseppe memorial poem to his friend Mohammed Sceab. The two young foreigners, each trying to discover himself and seal his vocation, wildly excited and disturbed by the adventure of modernism, lived the same obscure Parisian hotel in 1912 and 1913.
I think of them roaming around the City of Light together, both in their early twenties, both displaced-one an Italian from Alexandria, the other a descendent of Arab nomads. They declared their principles to each other, like young poets everywhere, and talked endlessly about Baudelaire and Nietzsche, whom Sceab especially loved, and Leopardi and Mallarmé, whom Ungaretti felt were sublime. They were two literary kids from the provinces dreaming of greatness in the modern capital.
Sceab was "a boy with clear ideas," as Ungaretti later said, but he was also lost and tormented, filled with self-hatred, and he committed suicide in 1913 "because he had been unable to feel at home in any country." We see every day now the dire consequences of absolute cultural dislocation, and we recognize what can happen when people feel unable to liberate the song of their own homeless desolation.
Here is the poem "In memoria" that Ungaretti wrote in 1916 from a trench in the midst of World War I. By then, Ungaretti feared, no one remembered his friend anymore, no one knew who he was or what he might have become. And it's true that Sceab's name is known to posterity only because of the tender, dedicatory elegy that opened Ungaretti's first volume of poetry. The poem appears in Andrew Frisardi’s splendidly fresh and definitive translation of Ungaretti's Selectes Poems which I am eager to recommend.

Trong nhiều năm tôi bị ám ảnh bởi một bài thở tưởng niệm của nhà thơ Ý Đại Lợi, Già Ung, dành cho bạn của ông, là Mohammed Sceab.
Hai đấng ngoại quốc, trẻ măng, đứa nào đứa nấy cố khám phá ra, chính mình, và đóng dấu ấn lên cái gọi là thiên hướng của mình, đứa nào cũng phấn kích, và, bực mình đến trở thành hoang dại, bởi cái gọi là sự phiêu lưu của chủ nghĩa hiện đại. Cả hai cùng sống ở 1 cái khách sạn u tối ở kinh đô ánh sáng là Paris, vào năm 1912 và 1913.
    Tôi nghĩ về họ, cùng lang thang trong Kinh Đô Ánh Sáng, cùng tuổi đôi mươi, đều là hai kẻ bán xới –displaced - theo nghĩa bị đánh bật ra khỏi quê hương - một gã Ý Đại Lợi, từ thành phố Alexandria, và gã kia, dòng dõi 1 giống dân du mục Ả Rập. Họ tuyên bố những nguyên lý của họ, cho nhau nghe, và nói hoài hoài không dứt, về Baudelaire và Nietzsche, người mà Sceab đặc biệt yêu, và Leopardi và Mallarmé, người mà Già Ung cảm thấy tới đỉnh, tuyệt cú mèo. Họ là hai đứa con nít từ tỉnh lỵ, mơ sự lớn lao trong thủ đô hiện đại.
    Sceab là 1 “đứa bé với những ý nghĩ trong sáng”, Già Ung sau đó nói, nhưng anh còn là 1 đứa bé bị thất lạc và bị dằn vặt, bởi lòng thù hận chính mình, và tự tử vào năm 1923, bởi là vì “anh không làm sao cảm thấy nhà của mình, ở bất cứ một xứ sở.”  Chúng ta, bây giờ, ngày nào mà không nhận ra, những hậu quả khốc liệt của thứ văn hóa bị bật gốc, bán xới, không trụ vào được bất cứ một nơi chốn, và chúng ta nhận ra rằng, chuyện gì có thể xẩy ra, khi con người không thể giải phóng bài ca của nỗi tan hoang vô gia cư, bị tróc gốc, của riêng họ.
    Và đây là bài thơ Tưởng niệm, “In memoria”, Già Ung viết năm 1916, từ 1 giao thông hào trong Cuộc Đệ Nhất Thế Chiến. Kể từ đó, Già Ung sợ rằng, chẳng còn ai nhớ đến bạn của mình, chẳng ai biết bạn mình là ai, và số phận của anh ra sao, anh đã trở thành cái chi chi. Và đúng như thế, Sceab đã trở thành bất tử nhờ bi khúc dịu dàng, tha thiết, mở ra tập thơ đầu tiên của Già Ung



His name was
Mohammed Sceab.

Descendent
of emirs of nomads
a suicide
because he had no homeland
left

He loved France
and changed his name

He was Marcel
but wasn't French
and no longer knew
how to live
in his people's tent
where you hear the Koran
being chanted
while you savor your coffee

And he didn't know how
to set free
the song
of his desolation

I went with him.
and the proprietess of the hotel
where we lived in Paris
from number 5 Rue des Carmes
an old faded alley sloping downhill

He rests
in the graveyard at Ivry
a suburb that always
seems
like the day
a fair breaks down

And perhaps only I
still know
he lived

Hirsch: Poet's Choice
 
(1) Già Ung

http://www.tanvien.net/tg_vn_01/30.4.ttt.html

Note: Bài thơ tuyệt vời nhất của Thơ Ở Đâu Xa, TTT đề tặng 1 thi sĩ, bạn quí của ông, Ông Trùm Sáng Tạo, "cũng" thi sĩ, để nhớ, 1 thi sĩ khác, là Già Ung.
Vậy mà nỡ lòng nào lầm bạn mình với 1 tên thợ sắp chữ, và thằng khốn lại còn hỗn đến mức hỏi xin ông Trùm 1 điếu thuốc lá! NQT

Nhớ Già Ung *

Gửi MT

 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu
u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buổi tình đầu

Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao  
Đang lay thức rừng núi biên giới 

Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô hạn khác thường  
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc
đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi theo vào đêm
hành hạ anh đớn đau

Từ bao giờ anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song tù ngục 
Hoang vu lời thơ ai reo hát cùng cỏ lá heo hút

Dẫn đưa anh về tận nẻo nguồn
chốn bình minh lẩn lút 

(Bình minh bình minh anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai Mai xa Mai như hoa Mai về
tình thơ hôm nay)  

Em, em có hay kẻ tội đồ biệt xứ
sớm nay về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dọ hỏi bóng tối sâu thẳm

Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn

Em, soi bóng em hồn nhiên trên lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy nhóm lửa tinh mơ đầm ấm.

Lào Kay 4/78

Vĩnh Phú 1/79

Thanh Tâm Tuyền

Thơ Ở Đâu Xa

Ghi chú của tác giả:

Già Ung: Giuseppe Ungaretti (1898-1970). Thi sĩ Ý.

******

Re: Bi Kịch Trịnh Công Sơn

Tôi gặp Trịnh Công Sơn vào năm 1958 tại Huế; lúc đó Sơn khoảng 17 tuổi và tôi 18 tuổi. Chúng tôi chơi với nhau vì cùng tâm hồn thi ca, và bởi vì lúc đó tôi chưa hề là họa sĩ.
Sơn thích thơ của tôi và đã phổ bài "Cuối cùng cho một tình yêu" năm đó. Trước đó, Trịnh Công Sơn đã viết "Ướt Mi", "Thương một người" và "Nhìn những mùa Thu đi". Ngôn ngữ của "Ướt Mi", "Thương một người" và "Nhìn những mùa Thu đi" còn nhẹ nhàng, và còn có gì đó ảnh hưởng của Ðặng Thế Phong trong "Giọt Mưa Thu" hoặc "Buồn Tàn Thu" của Văn Cao – nhưng đến khi Sơn phổ nhạc bài thơ của tôi, nhạc của Sơn bắt đầu một chương khác, do ngôn ngữ của bài thơ lúc đó rất là mới. Tôi đã dùng những chữ "đói", "mỏi" trong thơ, mà lúc này Sơn lại thích bài thơ đó.
Tuy nhiên theo tôi, bài Diễm Xưa của Sơn mới là mở đầu của một TCS hoàn toàn mới lạ và cực kỳ hấp dẫn trong nhạc trẻ, giới trẻ hồi đó.
Cuộc đời của Sơn là một bi kịch. Ba của Sơn mất lúc anh đang học ở Chasseloup Laubat - một trường dạy chương trình Pháp - và đang chuẩn bị thi bac thì Sơn phải bỏ học để về chịu tang ba.
Sơn rất giỏi thể thao. Anh tập 10 môn phối hợp rất được chú ý ở trường học. Sơn cũng giỏi về NhuÐạo và Boxing. Trong một buổi dợt với người em là Trịnh Quang Hà - anh đã bị một cú choàng vai, và bị tổn thương phổi rất nặng, nên phải bỏ cuộc, và nằm dưỡng bệnh hai năm. Nếu Sơn không bị những sự kiện đó, tôi nghĩ là Sơn sẽ đi học ở Paris và sẽ trở thành một tiến sĩ, một bác sĩ, một kỹ sư ... chớ không phải là một nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
Trịnh Cung

Điều mà TC gọi bi kịch TCS, như trên, giả như TCS còn sống, có thể ông ta nghĩ khác, và điều ông nghĩ khác, có thể...  giống như GCC nghĩ về ông, trong bài viết ngắn, Những Ngày TCS.

Gấu nghi, điều mà TC gọi là bi kịch, là điều mà nhà thơ Mẽo Edward Hirsch viết, về hai đấng thi sĩ Già Ung, và bạn quí của ông Sceab: đóng dấu ấn lên cái gọi là thiên hướng của mình.

Cứ giả như TCS không gặp ba thứ tai biến, tai nạn trong gia đình, và được đi du học, trở thành bác sĩ, thì trên đời sẽ chẳng có cái tên “giải phóng bài ca của nỗi tan hoang vô gia cư, bị tróc gốc, của riêng họ”.

Họ, ở đây, là lũ Ngụy. Chúng đâu còn cái chó gì sau khi Bắc Kít ăn cướp được Miền Nam?

We see every day now the dire consequences of absolute cultural dislocation, and we recognize what can happen when people feel unable to liberate the song of their own homeless desolation.

Hà, hà!

Vả chăng viết về những người đã chết, đúng là 1 thứ nghệ thuật, đúng như Brodsky viết, trong bài viết của ông về bà chị của ông, là nữ thần thi ca Nga, Anna Akhmatova:

Như một đề tài, cái chết là một thứ thuốc thử mầu tốt để xét nghiệm đạo hạnh của một nhà thơ. Thể loại ‘ai điếu’ thì thường được sử dụng để rèn luyện trò thương thân, hay dành cho những chuyến đi siêu hình nhằm thể hiện tính cao ngạo ngầm của kẻ sống sót đối với nạn nhân, của đa số (những kẻ còn sống) đối với thiểu số (những người đã chết). Anna Akhmatova không mắc mớ gì đến chuyện này. Bà chăm chút đến cái tư riêng của những người đã nằm xuống, thay vì biến họ trở thành những trường hợp chung, kể từ khi bà chỉ viết về 1 thiểu số, và như vậy, thật dễ dàng cho bà, khi phải nhận dạng trong bất cứ trường hợp. Bà giản dị viết về họ, coi họ như là những cá nhân mà bà đã từng quen biết, và là người mà bà cảm thấy sẽ không bị sử dụng như là điểm khởi đầu cho bất cứ một hướng đi nào, cho dù đặc biệt ra sao.
Lẽ đương nhiên, những bài thơ như thế không thể được in ra, ngay cả chuyện viết ra mặt giấy, hay là chép lại, thì cũng không. Chúng chỉ có thể được ghi vào trí nhớ, bởi nhà thơ, hay cùng lắm, bởi dăm ba bạn thân, kể từ khi mà bà không thể nào tin tưởng được cái trí nhớ của riêng bà. Đôi khi, gặp 1 người bạn thân như vậy, tại 1 nơi chốn riêng tư, bà sẽ nói, này, này, đọc lại một cách lặng lẽ bài này, hay bài kia, hay cái sự chọn lọc đó, như là 1 cách thức để sắp xếp cái ngăn kéo của hồi nhớ, dành riêng cho thơ. Đừng bao giờ nghĩ, đây là 1 thứ trò chơi quá trớn, hay cường điệu, hay thái quá: con người ở đây có thể bị biến mất, biệt tăm biệt tích, mãi mãi, chỉ vì những điều còn nhỏ nhặt hơn là 1 mảnh giấy với vài hàng chữ trên đó. Ngoài ra, bà không sợ, quá nhiều, cho riêng bà, hay cho cậu con trai đang ở tù, mà bà quá tuyệt vọng dõng dã 17 năm trời, chờ mong ngày nhận được giấy phép ra trại. Một mẩu giấy với vài hàng chữ trên đó gây mất mát, tổn hại rất nhiều, đối với người chủ của nó, hơn là đối với bà, một người chỉ còn có thể mất hy vọng, hay là mất luôn cái đầu, nghĩa là, trở thành điên loạn.
Hỡi ơi, những ngày của cả hai, - mất hy vọng và điên cái đầu - sẽ đếm được, khi nhà cầm quyền kiếm thấy “Kinh Cầu”, một vòng những bài thơ diễn tả tình cảnh, sự thử thách, của 1 người đàn bà, con trai bị bắt, và đứng đợi dưới chân những bức tường nhà tù với gói đồ thăm nuôi, hay chạy hối hả từ những nha sở này, tới nha sở khác để có được tin tức về số phận của con. Bây giờ, thời gian chung quanh bà, thì mang tính tự thuật, đúng như thế, tuy nhiên, sức mạnh, quyền uy, của “Kinh Cầu” thì hệ tại ở điều, là, 1 tự sự, 1 tự thuật, một nói về mình, như của Akhmatova, là của chung, ai ai thì cũng xêm xêm như vậy, [chồng con cải tạo, mẹ hay vợ đi thăm nuôi…, cả Miền Nam là như thế, và đó là tự thuật]. “Kinh Cầu” cầu nguyện cho những người cầu nguyện, khóc than cho những người khóc than: mẹ mất con, vợ biến thành góa phụ, đôi khi thành cả hai, như trường hợp của tác giả. Đó là bi kịch khi bản đồng ca cứ thế tàn tạ, cứ thế lịm đi trước nhân vật.

Joseph Brodsky

---

Album

IN "PORTRAIT OF the Artist as Mother," the concluding sequence of her book Four Testimonies, Kate Daniels explores with haunting exactitude her dual roles as both a poet and a mother. The poignant twenty-poem sequence begins appropriately enough with "Genesis 1:28” ("In the dank clarity of the Green Line tunnel, / we hatched our plan – to grow a creature / from those nights of love, those afternoons / of thick scents, those liquid mornings") and it concludes with a mother's grateful meditation on coming home to her own growing children. The poem "Prayer for My Children" begins with a singer's defiant bravado in the first stanza-Je regret rien-that turns into something sweeter and more maternal in the explanatory second section, which hinges on the word because.

I regret nothing.
My cruelties, my betrayals
of others I once thought
I loved. All the unlived
years, the unwritten
poems, the wasted nights
spent weeping and drinking.

No, I regret nothing
because what I've lived    
has led me here, to this room
with its marvelous riches,
its simple wealth-
these three heads shining
beneath the Japanese lamp, laboring
over crayons and paper.
These three who love me
exactly as I am, precisely
at the center of my ill-built being.
Who rear up eagerly when I enter,
and fall down weeping when I leave.
Whose eyes are my eyes.
Hair, my hair.
Whose bodies I cover
with kisses and blankets.
Whose first meal was my own body.
Whose last, please God, I will not live
to serve, or share.

I've been struck by the way that in recent years so many female have claimed motherhood as one of the natural rights (rites) and of their poetry. There is a kind of underground ancestry for this
Anne Bradstreet, the Puritan mother of American poetry, initiated subject with her splendid poem "Before the Birth of One of Her Children," which expresses her fear of death in childbirth. Poets write from the body, and in her last major poems, "Hermetic Definition" and “Winter Love," H. D. mystically identifies the art of writing with the act giving birth, a connection also made by Sylvia Plath in "Metaphors."
    Labor may also turn into joy. There's a jaunty, verbally poem about nursing in Kathleen Ossip’s delightful first book, Search Engine, which won the APR/Honickman first book prize:


Over there, a fly buzzed-bad.
Over there, a fly buzzed-bad.
All ours: the bra, the breast, the breeze.
 Starlet of the reciprocal gaze.
Something about her rhymed like mad.

And ours the sigh, the suck, the sing.
We forgave everything we could.
Ravenous palmist. I'm gone for good.
At last I gauged the brash, brash spring.

The skin fiend folded like a fawn.
Torso Magellan. Time's own nub.
Here at the center of the dimmest bulb.
A mouth hovered before latching on.
 
I'VE BEEN HAUNTED for years by the Italian poet Giuseppe memorial poem to his friend Mohammed Sceab. The two young foreigners, each trying to discover himself and seal his vocation, wildly excited and disturbed by the adventure of modernism, lived the same obscure Parisian hotel in 1912 and 1913.
I think of them roaming around the City of Light together, both in their early twenties, both displaced-one an Italian from Alexandria, the other a descendent of Arab nomads. They declared their principles to each other, like young poets everywhere, and talked endlessly about Baudelaire and Nietzsche, whom Sceab especially loved, and Leopardi and Mallarmé, whom Ungaretti felt were sublime. They were two literary kids from the provinces dreaming of greatness in the modern capital.
Sceab was "a boy with clear ideas," as Ungaretti later said, but he was also lost and tormented, filled with self-hatred, and he committed suicide in 1913 "because he had been unable to feel at home in any country." We see every day now the dire consequences of absolute cultural dislocation, and we recognize what can happen when people feel unable to liberate the song of their own homeless desolation.
Here is the poem "In memoria" that Ungaretti wrote in 1916 from a trench in the midst of World War I. By then, Ungaretti feared, no one remembered his friend anymore, no one knew who he was or what he might have become. And it's true that Sceab's name is known to posterity only because of the tender, dedicatory elegy that opened Ungaretti's first volume of poetry. The poem appears in Andrew Frisardi’s splendidly fresh and definitive translation of Ungaretti's Selectes Poems which I am eager to recommend.


His name was
Mohammed Sceab.

Descendent
of emirs of nomads
a suicide
because he had no homeland
left

He loved France
and changed his name

He was Marcel
but wasn't French
and no longer knew
how to live
in his people's tent
where you hear the Koran
being chanted
while you savor your coffee

And he didn't know how
to set free
the song
of his desolation

I went with him.
and the proprietess of the hotel
where we lived in Paris
from number 5 Rue des Carmes
an old faded alley sloping downhill

He rests
in the graveyard at Ivry
a suburb that always
seems
like the day
a fair breaks down

And perhaps only I
still know
he lived
 
(1) Già Ung

http://www.tanvien.net/tg_vn_01/30.4.ttt.html

Note: Bài thơ tuyệt vời nhất của Thơ Ở Đâu Xa, TTT đề tặng 1 thi sĩ, bạn quí của ông, Ông Trùm Sáng Tạo, "cũng" thi sĩ, để nhớ, 1 thi sĩ khác, là Già Ung.
Vậy mà nỡ lòng nào lầm bạn mình với 1 tên thợ sắp chữ, và thằng khốn lại còn hỗn đến mức hỏi xin ông Trùm 1 điếu thuốc lá! NQT

Nhớ Già Ung *

Gửi MT

 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu
u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buổi tình đầu

Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao  
Đang lay thức rừng núi biên giới 

Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô hạn khác thường  
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc
đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi theo vào đêm
hành hạ anh đớn đau

Từ bao giờ anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song tù ngục 
Hoang vu lời thơ ai reo hát cùng cỏ lá heo hút

Dẫn đưa anh về tận nẻo nguồn
chốn bình minh lẩn lút 

(Bình minh bình minh anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai Mai xa Mai như hoa Mai về
tình thơ hôm nay)  

Em, em có hay kẻ tội đồ biệt xứ
sớm nay về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dọ hỏi bóng tối sâu thẳm

Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn

Em, soi bóng em hồn nhiên trên lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy nhóm lửa tinh mơ đầm ấm.

Lào Kay 4/78

Vĩnh Phú 1/79

Thanh Tâm Tuyền

Thơ Ở Đâu Xa

Ghi chú của tác giả:

Già Ung: Giuseppe Ungaretti (1898-1970). Thi sĩ Ý.

---

Note: Bài viết của đấng Trịnh Cung về bạn quí của ông, là TCS, dưới đây, theo Gấu, nhảm và có mắc mớ đến vấn đề đạo hạnh, vì TCS mất rồi, do đó không thể biện bạch/giải thích được.

Đơn cử:

TC phán, kể từ khi TCS phổ nhạc thơ của TC, thế là nhạc của TCS khác hẳn đi, không có mùi của những nhạc sĩ khác:
Sơn thích thơ của tôi và đã phổ bài "Cuối cùng cho một tình yêu" năm đó. Trước đó, Trịnh Công Sơn đã viết "Ướt Mi", "Thương một người" và "Nhìn những mùa Thu đi". Ngôn ngữ của "Ướt Mi", "Thương một người" và "Nhìn những mùa Thu đi" còn nhẹ nhàng, và còn có gì đó ảnh hưởng của Ðặng Thế Phong trong "Giọt Mưa Thu" hoặc "Buồn Tàn Thu" của Văn Cao – nhưng đến khi Sơn phổ nhạc bài thơ của tôi, nhạc của Sơn bắt đầu một chương khác, do ngôn ngữ của bài thơ lúc đó rất là mới. Tôi đã dùng những chữ "đói", "mỏi" trong thơ, mà lúc này Sơn lại thích bài thơ đó.
TC

Bửn thực. Tự khen mình 1 cách lố bịch, và khoá miệng luôn thằng bạn của mình, vì ngỏm rồi. 

Sau đó - để tránh cho Sơn khỏi phải đi quân dịch, một số bạn như Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngô Kha đã giúp Sơn thi vào trường Sư phạm Quy Nhơn.
TC

Giúp, là giúp ra sao? Chạy tiền ư?
Người ta gọi nhạc Trịnh Công Sơn - ở một số ca khúc - là nhạc phản chiến . Tôi đồng ý với anh Phạm Duy, chữ "phản chiến" không đầy đủ ý nghĩa của nó, bởi vì chữ phản chiến nghe ra có vẻ kết án, có vẻ phải gánh chịu cái hậu quả của sự thất bại của Miền Nam . Tôi cho là chữ "thân phận" của người Việt thì khái quát hơn.
TC

Phản chiến rõ ràng. Thân phận cái con khỉ.

Nói thân phận là đẩy nhạc TCS ra khỏi cái thời đại của ông và của biết bao nhiêu con người khác cùng với ông. 

Đây là ý của Sartre, khi phán, vào mỗi thời đại, con người nhận ra mình, khi đối diện với kẻ khác, với tình yêu và với cái chết. 

A chaque époque, l'homme se choisit en face d'autrui, de l'amour, de la mort, du monde.

Khi TCS chết, Gấu đi 1 đường ai điếu cực nhanh, đến Đặng Tiến mà còn phải “giựt mình”, “xoa đầu Gấu”, - Trong bài viết về TCS trên báo Văn Học của NMG - trong đó nói rõ ý “phản chiến” :

Phải tới khi đứa em trai mất, tới lượt tôi vào Trung Tâm Ba Quang Trung, trong những đêm cận Tết, nằm trên chiếc giường sắt lạnh lẽo, một anh chàng nào đó, chắc là quá nhớ bồ, cứ thế huýt sáo bài Tình Nhớ gần như suốt đêm, thế là tiếng nhạc bám riết lấy tôi, rứt không ra… Lúc này, tiếng nhạc của anh, đối với riêng tôi, qua lần gặp gỡ trên, như trút hết những âm tiết địa phương, và trở thành tiếng nói chung của cả miền nam, tức là của cả thế giới, vào thời điểm đó, khi cùng nói: hãy yêu nhau thay vì giết nhau. Bởi vì chưa bao giờ, và chẳng bao giờ miền nam chấp nhận cuộc chiến đó. Chính vì vậy, họ lãnh đạm với chính quyền, ưu ái với miền bắc, vì họ đều tin một điều, miền bắc sẽ kết thúc cuộc chiến, và người Mỹ sẽ ra đi. Như cả nhân loại tiến bộ, họ chỉ có thể tiên đoán đến đó. Nhạc Trịnh Công Sơn nói lên tiếng nói đó. Tính phản chiến của nhạc của anh, chính là tính phản chiến của cả một miền đất.
“Những ngày TCS”

http://www.art2all.net/tho/tho_nqt/nhungngaytcs.html

Nhớ là, ĐT khen Gấu “quá can đảm”, dám nói thẳng ra cái ý cả 1 miền đất nói KHÔNG với cuộc chiến!
Tks, anyways! NQT (1)

Bi Kịch Trịnh Công Sơn

Tôi gặp Trịnh Công Sơn vào năm 1958 tại Huế; lúc đó Sơn khoảng 17 tuổi và tôi 18 tuổi. Chúng tôi chơi với nhau vì cùng tâm hồn thi ca, và bởi vì lúc đó tôi chưa hề là họa sĩ.

(1)

http://www.tanvien.net/Tuong_niem/dangtien_tcs.html

Thêm một liên văn bản khác: Nguyễn Quốc Trụ trong bài viết tưởng niệm Trịnh Công Sơn, kể lại rằng cho đến khoảng 1966 :

"Chưa để ý đến nhạc Trịnh Công Sơn, nói rõ hơn, nó chưa thấm vào tôi.Phải khi đứa em tôi mất, tới lượt tôi vào Trung Tâm Ba Quang Trung, trong những đêm cận Tết, nằm trên chiếc giường sắt lạnh lẽo, một anh chàng nào đó, chắc quá nhớ bồ, cứ huýt sáo bài ỏTình Nhớõ, gần như suốt đêm, thế là tiếng nhạc bám riết lấy tôi, rứt không ra. Lúc này tiếng nhạc của anh, đối với riêng tôi, qua lần gặp gỡ trên, như trút hết những âm tiết địa phương, và trở thành tiếng nói chung của Miền Nam, tức là của cả thế giới, vào thời điểm đó, khi cùng nói : hãy yêu nhau thay vì giết nhau. Bởi vì chưa bao giờ và chẳng bao giờ Miền Nam chấp nhận cuộc chiến đó. Chính vì vậy, họ lãnh đạm với chính quyền, ưu ái với Miền Bắc , vì họ đều tin một điều : Miền Bắc sẽ kết thúc cuộc chiến, và người Mỹ sẽ ra đi. Nhạc Trịnh Công Sơn nói lên tiếng nói đó. 

Tính phản chiến của nhạc anh, chính là tính phản chiến của cả một miền đất" .(5)

Giữa một rừng than khóc ki khu, thì bài Nguyễn Quốc Trụ, nhanh, ngắn nhưng giá trị. Vì chính xác và dũng cảm.

Cảnh đẹp VN

Art2all
Việt Nam Xưa
Talawas
theguardian/books
Intel Life
Huế Mậu Thân
Cali Tháng Tám 2011

Thơ JHV

Trang đặc biệt

Tưởng nhớ Thảo Trường

Tưởng nhớ Nguyễn Tôn Nhan

Hình ảnh chiến tranh
Việt Nam của tờ Life

Vĩnh Biệt BHD

Blog TV

Lô cốt trên đê làng
Thanh Trì, Sơn Tây

Bếp Lửa trong văn chương

---

Báo Văn [Phê Bình] cũ, có bài của GCC

---

Mù Sương
Hồi Ký Viết Dưới Hầm
Nghĩ về phê bình
Mây Bay Đi
Nguyễn Du giữa chúng ta
  "Tạp Ghi" by Tuấn Anh
Chữ và Việc
TSVC
Nhã Tập
Truyện Kiều ABC

---

Xuân Vấn Đề Kỷ Dậu

---

Truyện ngắn Võ Phiến

---

Những ngày ở Sài Gòn
nhà xb Hoàng Đông Phương

---

Mộ Tuyết
[Hồi bắt đầu đi làm]

---

Happy Birthday GCC

---

Cali 3.08

---

Cali Tháng Tám 2011

---

Tribute to NCT:

Vietnam's Solzhenitsyn

Cali 2012 With H/A

---

Lolita vs BHD