NYRB Feb 11, 2010
Ai chỉ định
anh là thi sĩ?
Thứ Sáu,
ngày 8 tháng 3 năm 1996, vào lúc 5 giờ chiều, buổi tưởng niệm thi sĩ
Joseph
Brodsky (tháng Năm 24, 1940 - tháng Giêng 28, 1996), Nobel văn chương
1987, tại
nhà thờ St. John the Divine, New York, có lẽ đã đúng như ý nguyện của
ông. Thay
vì cuộc sống vị kỷ, những người bạn của ông đã nhắc nhở nhau về những
chu toàn,
the achievements, ngôn ngữ - the language - của người quá cố:
Death will
come and will find a body
whose
silent peace will reflect death's approach
like any
woman's face
[Tĩnh vật,
trong Phần Lời, Part of Speech]
(Chết
sẽ tới và sẽ thấy một xác thân
mà sự bình
an lặng lẽ sẽ phản chiếu cái chết tới gần
như gương mặt
của bất cứ một người đàn bà nào).
Tuy sống
lưu vong gần như suốt đời, ông được coi là nhà thơ vĩ đại của cả nửa
thế kỷ, và
chỉ cầu mong ông sống thêm 4 năm nữa là "thế kỷ của chúng ta" có được
sự tận cùng vẹn toàn. Ông rời Nga-xô đã hai chục năm, cái chết của ông
khiến
cho căn nhà Nga bây giờ mới thực sự trống rỗng.
Ông sang
Mỹ, nhập tịch Mỹ, yêu nước Mỹ, làm thơ, viết khảo luận bằng tiếng Anh.
Nhưng nước
Nga là một xứ đáo để (Chắc đáo để cũng chẳng thua gì quê hương của
mi...): Anh
càng rẫy ra, nó càng bám chặt lấy anh cho tới hơi thở chót....
*
Nhà thơ
Nga Joseph Brodsky,
trong cuộc hành trình xuyên qua thế kỷ 20, có thời gian làm nghề cắt xẻ
xác
chết tại một bệnh viện tỉnh. Ông nói với ký giả Mỹ, David Remnick: "Bạn
biết không, tôi lại khoái nghề đó. Thật xấu hổ, khi bỏ nghề".
Ông giải thích lý do bỏ nghề,
trong một lần trò chuyện với Solomon Volkov. "Đó là một bệnh viện địa
phương, và vào mùa hè, họ mang tới một ít trẻ con. Mùa này (lúc đó là
tháng
Bẩy), trẻ con chết bộn, do ăn uống bậy bạ. Bữa đó, một tay bô hê miêng
tới nhà
xác, và tôi (Brodsky) đưa cho anh ta hai đứa nhỏ – hai đứa sinh đôi,
nếu tôi
không lầm. Khi nhìn thấy hai đứa con được cắt xẻ ngon lành, anh ta bỗng
nổi
điên, và, tay cầm dao, dượt đuổi vòng vòng, giữa mớ tử thi. Một cảnh
tượng siêu
thực như thế, nhà thơ, thuộc hàn lâm viện Pháp Jean Cocteau cũng phải
chào
thua!" Sau cùng ông bố tóm được nhà thơ-tên đồ tể, may sao Brodsky vớ
được
cây búa và khiền vào cổ tay cầm dao, ông bố xuội lơ, ngồi bệt xuống, và
cứ thế
ôm mặt khóc. Và nhà thơ cảm thấy có một điều gì đó không ổn...
Đó là một trong những lý do
ông bỏ nghề.
