The Wisdom Within

 

 

Teachings and Poetry of

the Vietnamese Zen Master

Tue Trung Thuong Si (1230-1291)

 

 

 

 

Translated and Commented by Nguyen Giac

 

 

 

 

 

 

 

May all beings be happy, peaceful, and free from suffering.

 

 

The author is very grateful to Zen Master Thich Thanh Tu, Prof. Dr. Tri Sieu Le Manh That and the late scholar Truc Thien for their published works that this book has relied on for reference.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(A book in progress.

Please feel free to use for reference purposes.

All suggestions are welcome.

Email: nguyengiac@yahoo.com -- California, 2007)

 

 

Contents

 

 

 

The Superior Person

 

Poems

 

Zen Conversation

 

Koan Study

The Superior Person

 

 

 

 

Tue Trung Thuong Sy (1230-1291) had several significant roles in thirteenth-century Vietnam: being a governor, he was one of the famous military generals who led resistance against three Mongolian invasions; being a layperson, he lived a life mixed with meditation, poetry and royal glory; and being a Zen master, he had a strong influence on the founder of the Truc Lam  Zen School, which has become part of the Vietnamese culture. His religious name was Tue Trung, meaning The Wisdom Within. His title, given by King Tran Thanh Tong, was Thuong Sy, meaning The Superior Person.

 

The biography here of Tue Trung Thuong Sy – usually called Tue Trung, for short -- is based mostly on a text written by King Tran Nhan Tong (1258-1308), who became a monk and founded a Zen school in Vietnam.

 

 

Thượng Sỹ

 

 

 

 

Tuệ Trung Thượng Sỹ (1230-1291) có nhiều vai trò quan trọng tại Việt Nam thế ký thứ mười ba: là một thống đốc, ngài là một trong các vị tướng nổi tiếng những người chỉ huy cuộc kháng chiến chống ba cuộc xâm lăng của Mông Cổ; là một cư sĩ, ngài sống một cuộc đời hòa lẫn với thiền định, thi ca và hào quang vương giả; và là một Thiền sư, ngài đã ảnh hưởng lớn đối với người sáng lập Thiền Phái Trúc Lâm, một dòng thiền đã trở thành một phần của văn hóa Việt Nam. Pháp danh ngài là Tuệ Trung, nghĩa là Trí Tuệ Bên Trong. Danh hiệu ngài, trao tặng bởi Vua Trần Thánh Tông, là Thượng Sỹ, có nghĩa là Bậc Cao Tột.

 

Tiểu sử nơi đây của Tuệ Trung Thượng Sỹ -- thường được gọi tắt là Tuệ Trung – dựa phần lớn vào một bản văn viết bởi Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sau đó xuất gia và sáng lập một dòng Thiền tại Việt Nam.

 

Born in 1230, given the birth name of Tran Tung, Tue Trung was the elder son of Tran Lieu, who had the title of Kham Minh Tu Thien Thai Vuong. The people around Tue Trung were the most powerful in Vietnam at the time. King Tran Thanh Tong ceded the throne to Crown Prince Tran Kham, his Zen student who has been popularly known as King Tran Nhan Tong, and who later became a monk and founded the Truc Lam Zen School. Tue Trung was also the elder brother of Marshal Tran Hung Dao, the national hero worshipped by the Vietnamese people as a powerful saint.

 

Since childhood, Tue Trung was praised as brilliant and gentle. As the governor of Hong Lo (now Hai Duong Province), he repelled the Mongolian invaders twice, and got promoted as commander of the Thai Binh Seaport.

 

Interested in Buddhism from a young age, he was a man of character. After many conversations with Zen Master Phuoc Duong Tieu Dao, he understood the profound meaning, revered this old monk as teacher, and entered the joy of meditation every day. Uninterested in fame and power, he retired to the land given by the king, where he renamed the village of Tinh Bang as Van Nien.

 

 

Sinh năm 1230, được đặt tên là Trần Tung, Tuệ Trung là con trưởng của Khâm Minh Từ Thiện Thái Vương Trần Liễu. Những người chung quanh Tuệ Trung là những người quyền lực nhất Việt Nam thời đó. Vua Trần Thánh Tông nhường ngôi cho Thái Tử Trần Khảm, người theo học Thiền với Tuệ Trung và sau thường được biết với tên gọi là Vua Trần Nhân Tông, và là người về sau  xuất gia và sáng lập Thiền Phái Trúc Lâm. Tuệ Trung cũng là anh cả của Tướng Trần Hưng Đạo, vị anh hùng quốc gia được dân tộc Việt Nam thờ như một vị thánh uy quyền.

 

Từ thơ ấu, Tuệ Trung đã được khen là thông minh và dịu dàng. Giữ chức Thống Đốc Hồng Lô (bây giờ là tỉnh Hải Dương), ngài đã hai lần đẩy lui quân Mông Cổ xâm lược, và được thăng chức Tiết Độ Sứ trấn cửa biển Thái Bình.

 

Chuộng Phật Giáo từ thuở nhỏ, ngài là người có cá tính. Sau nhiều lần tham vấn Thiền Sư Phước Đường Tiêu Dao, ngài lãnh hội được yếu chỉ, dốc lòng thờ làm thầy, và lấy thiền duyệt làm cái vui hàng ngày. Không ưa công danh, ngài lui về đất vua phong tặng, và đổi tên làng Tịnh Bang lại là làng Vạn Niên.

 

He lived the life of a lay practitioner, mixed with common people, planted the seeds of dharma, and helped the learners. Those who came to ask for his dharma advice were all shown the profound meaning, and given some useful ways to calm the mind. His responses, however, were unique, flexible and different.

 

King Tran Thanh Tong, hearing rumors about his spiritual conversations, sent an envoy to invite him to the royal palace for dharma talks. The Zen master came, and gave explanation on the Way with words so profound and enlightening. Thus the king respected him as the Elder Dharma Brother, and gave him the title of the Superior Person.

 

One day, the Queen Mother held a royal banquet, and showed surprise when she saw Tue Trung eating meat.

 

“You practice meditation, and now you eat meat. How can you become Buddha?” asked the king’s mother.

 

“Buddha is Buddha,” replied Tue Trung. “And I am what I am. I don’t need to be Buddha. And Buddha doesn’t need to be me. You probably heard the words from old sages, ‘Manjusri is Manjusri; enlightenment is enlightenment.’”

 

Ngài sống cuộc đời của một cư sĩ, hòa lẫn với dân thường, gieo hạt giống pháp, và dìu dắt các học nhân. Những người tới hỏi pháp ngài đều được chỉ chỗ cương yếu, và nói về những cách an tâm. Tuy nhiên, các giảng dạy của ngài lại rất độc đáo, linh động và khác lạ.

 

Vua Trần Thánh Tông, nghe đồn về các pháp thoại đầy thiền vị của ngài, đã gửi một sứ giả tới thỉnh ngài vào cung để thuyết pháp. Thiền Sư Tuệ Trung tới, và giảng pháp với ngôn ngữ thâm sâu và giác ngộ. Vua mới tôn ngài là Sư Huynh, và cho ngài tước hiệu Thượng Sỹ.

 

Một hôm, Thái Hậu mở tiệc hoàng gia, và ngạc nhiên khi bà thấy ngài Tuệ Trung ăn thịt.

 

Thái Hậu hỏi, “Anh tu thiền, và bây giờ anh ăn thịt. Làm sao mà thành Phật nổi?”

 

Ngài Tuệ Trung đáp, “Phật là Phật, anh là anh. Anh không cần làm Phật, Phật không cần làm anh. Thái Hậu chẳng nghe cổ đức nói, ‘Văn Thù là Văn Thù, giải thoát là giải thoát’ đó sao?”

 

After the Queen Mother died, the king made a vegetarian offering ritual in the royal palace. In the ceremony, the king asked the honorable teachers each to make a short poem showing their explanation of Buddhism.

 

Taking paper and ink from King Tran Thanh Tong, Tue Trung wrote the following poem.

 

Seeing and understanding… Now I show my seeing and understanding,

just like rubbing the eyes to make monster.

After the rubbing is done and the monster gone,

all things shine bright unrestrictedly.

 

The king read the poem, and wrote down below.

 

All things, shining bright unrestrictedly,

also do the rubbing to make monster.

When you see monster, and don’t cling to it as monster,

that monster will vanish itself.

 

Tue Trung read and showed satisfaction.

Later, hearing the news that the king fell sick, Tue Trung wrote a mail to voice his concern. The king read the mail, and replied as follows.

 

Sau khi Thái Hậu từ trần, vua cúng chay ở cung điện. Nhân lễ khai đường, vua thỉnh các vị tôn túc mỗI vị làm một bài kệ ngắn để nói kiến giải về Đạo Phật.

 

Nhận giấy mực từ Vua Trần Thánh Tông, Tuệ Trung viết bài kệ sau.

 

Kiến giải trình kiến giải

Tợ ấn mắt làm quái

Ấn mắt làm quái rồi

Rõ ràng thường tự tại.

           

Nhà vua đọc xong, liền phê tiếp theo sau:

 

Rõ ràng thường tự tại

Cũng ấn mắt làm quái

Thấy quái chẳng thấy quái

Quái ấy ắt tự hoại.

 

Thượng Sĩ đọc, thầm nhận đó.

Sau vua kém vui, Thượng Sĩ viết thơ hỏi thăm bệnh. Vua đọc thơ, trả lời bằng bài kệ:

 

 

Feeling the heat,

I am sweating all over the body;

However, the original diaper when my mother brought me into life is still dry.

 

Tue Trung read and showed sadness. Then the news came that the king got worse. Tue Trung urgently arrived in the capital, but King Tran Thanh Tong had already passed away.

 

One day, King Tran Nhan Tong asked him, “How can people break free from bad karma, when they have habits of eating meat and getting drunk?”

 

Tue Trung answered, “In case someone is standing and doesn’t know that the king suddenly is walking past behind him, and he throws something that hits the king. Is he scared? Is the king angry? Those two things are not related to each other. You should know that.”

 

Then Tue Trung continued with his two short poems here.

 

                      

Hơi nóng hừng hực toát mồ hôi

Chiếc khố mẹ sanh chưa thấm ướt.

 

Tuệ Trung đọc, buồn bã. Rồi có tin nhà vua bệnh nặng thêm. Ngài Tuệ Trung khẩn cấp về kinh đô, nhưng Vua Trần Thánh Tông đã băng hà.

 

Một hôm, Vua Trần Nhân Tông hỏi ngài:

“Chúng sanh do nghiệp uống rượu ăn thịt, làm sao thoát khỏi tội báo?”

 

Thượng Sĩ bảo cho biết rõ ràng:

 “Giả sử có người đứng xây lưng lại, chợt có vua đi qua sau lưng người kia thình lình hoặc cầm vật gì ném trúng vua, người ấy có sợ không? Vua có giận chăng? Như thế nên biết, hai việc này không liên hệ gì nhau.”

 

Thượng Sĩ liền đọc hai bài kệ để dạy.       

 

 

All things are impermanent.

Having a doubt in mind will make a sin manifested.

Since the beginning of time, there has not been a thing.

Neither a seed nor a bud.

 

When you face the scenes every day,

just know that all scenes come from your mind.

Realizing that the mind and scenes are originally empty,

you will see the enlightenment in all places.

 

The asker, King Tran Nhan Tong, said, “Thus, for what reason we have to keep the precepts strictly?”

Tue Trung smiled in silence. King Tran Nhan Tong insisted an answer. Tue Trung made another two short poems.

 

Keeping precepts and having patience

only invite sinfulness, not merit.

If you want to know beyond both sinfulness and merit,

just live beyond both keeping precepts and having patience.

 

Just like someone climbing the tree,

you are looking for danger, not aware that you are safe now.

If you don’t climb the tree,

how could the wind and moon affect you?

 

Tue Trung then told the king, “Don’t tell that to bad people.”

 

Vô thường các pháp hạnh         

Tâm nghi tội liền sanh

Xưa nay không một vật

Chẳng giống cũng chẳng mầm.

*

Ngày ngày khi đối cảnh

Cảnh cảnh từ tâm sanh.

Tâm cảnh xưa nay không

Chốn chốn ba-la-mật.

 

Vua Trần Nhân Tông hỏi tiếp, “Như vậy, công phu giữ giới trong sạch không chút xao lãng là để làm gì?”

 

Thượng Sĩ cười không đáp. Vua lại thỉnh cầu. Ngài lại nói hai bài kệ để ấn định đó:

 

Giữ giới cùng nhẫn nhục

Chuốc tội chẳng chuốc phước.

Muốn biết không tội phước

Chẳng giữ giới nhẫn nhục.

*

Như khi người leo cây

Trong an tự cầu nguy.

Như người không leo cây

Trăng gió có làm gì?

 

Ngài Tuệ Trung lại dặn nhà vua, “Chớ bảo cho người không ra gì biết.”

One day, being asked by King Tran Nhan Tong about the essence of Zen, Tue Trung replied, “Reflect inwardly to see the essence of yourself. Don’t follow other ways.”

 

King Tran Nhan Tong suddenly understood the path to go, and from then on revered Tue Trung as teacher.

 

Later, feeling a little sick, and not wanting to stay in his own room, Tue Trung chose to stay in the hall of Duong Chan Trang (Nurturing Truth Ranch). He put a wooden bed in the center of the emty hall, lay down on his right side, and closed his eyes.

 

His wife, companions, and servants cried out loud. Tue Trung opened his eyes, sat up, and asked for water to wash his hands and rinse his mouth.

Then he said, “Birth and death are natural. Why do you cry and feel resentful, making noise around my true nature?” After those words, Tue Trung died gently.

 

Born in 1230, and died in 1291, he only had few decades to live a life of a great military general, a great poet, and a great Zen master; however, his impact on Vietnamese history has been immense and lasted for many centuries.  

 

Một hôm, Vua Trần Nhân Tông hỏi về yếu chỉ Thiền Tông, Tuệ Trung Thượng Sỹ đáp:

“Soi sáng lại chính mình là phận sự gốc, chẳng từ nơi khác mà được.” (Phản quan tự kỷ bổn phận sự, bất tùng tha đắc.)

 

Vua Trần Nhân Tông hốt nhiên hiểu được lối đi, và từ đó thờ ngài Tuệ Trung làm thầy.

 

Sau có chút bệnh, không muốn ở trong phòng thất, ngài Tuệ Trung quyết định ra ở chính đường của Dưỡng Chân Trang. Ngài kê một giường gỗ giữa nhà trống, nằm nghiêng qua phải theo thế kiết tường, nhắm mắt lại.

 

Thê thiếp và người hầu khóc rống lên. Tuệ Trung mở mắt ngồi dậy, đòi nước súc miệng rửa tay, rồI quở nhẹ, “Sống chết là lẽ thường, đâu nên buồn thảm luyến tiếc, làm nhiễu động chân tánh ta.” Nói xong, Tuệ Trung an nhiên thị tịch. 

 

Sinh năm 1230, và từ trần năm 1291, ngài chỉ có vài thập niên để sống cuộc đời của một đại tướng, một đại thi sĩ, và một đại Thiền sư; tuy nhiên, ảnh hưởng của ngài trên lịch sử Việt Nam cực kỳ lớn lao, và kéo dài nhiều thế kỷ.

 

 

King Tran Nhan Tong was the Dharma Heir of Tue Trung Thuong Sy. The king later became a monk, and founded the Truc Lam Zen School, which quickly grew popular then, went up and down with social changes in over 700 years, and has been revived to be the largest Zen school now in Vietnam.

 

We should have a comment here. Some words from Tue Trung above were not in line with the Buddhist teachings that his askers learned. The Queen Mother and King Tran Nhan Tong were taught to practice vegetarianism, to hate the evil, and to grasp the good. If you follow a routine  and don’t truly live the profound meaning, you will become a robot. Tue Trung just tried to take them out of the land of robots.

 

Also, some words needed to be added here to explain about keeping a same style in this book. All the Vietnamese poems and koans here are translations by Zen Master Thich Thanh Tu, while all other information has been cross-checked with other sources. In case readers want to have an overview on Vietnamese Zen first, please read  The Teachings From Ancient Vietnamese Zen Masters. (link: http://thuvienhoasen.org/ZenAncientMasters.htm)

 

 

 

Vua Trần Nhân Tông là người nối pháp của Tuệ Trung Thượng Sỹ. Vua sau đó xuất gia, sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm, và thiền phái này mau chóng phát triển và hưng thịnh lúc đó, rồi thăng trầm với các biến đổi xã hội trong 700 năm qua, và rồi được hồi phục để trở thành dòng Thiền lớn nhất tại Việt Nam hiện nay.

 

Nên có một lời bình nơi đây. Ngài Tuệ Trung nói vài lời ngoài giáo nghĩa mà những người hỏi từng học. Thái Hậu và Vua Trần Nhân Tông được dạy phải ăn chay, ghét ác và ưa thiện. Nếu bạn làm theo một thói quen và không thực sự sống được diệu nghĩa, bạn sẽ trở thành một người máy rô-bô. Ngài Tuệ Trung muốn đưa họ ra khỏi vùng đất của rô-bô.

 

Có vài lời cần thêm nơi đây. Để thống nhất văn phong, tất cả các công án, thơ kệ Việt ngữ trong sách này là từ một nguồn, các bản dịch của Thiền Sư Thích Thanh Từ, trong khi mọi thông tin khác đều đối chiếu với các nguồn khác. Trường hợp độc giả muốn có cái nhìn tổng quan về Thiền Việt Nam trước, xin mời đọc cuốn The Teachings From Ancient Vietnamese Zen Masters. (link: http://thuvienhoasen.org/ZenAncientMasters.htm)

 

1

Song of the Buddha Mind

 

Buddha! Buddha! Buddha! Impossible to be seen!

Mind! Mind! Mind! Impossible to be told!

 

When the mind arises, Buddha is born.

When Buddha is gone, the mind vanishes.

There is never a place where the mind is gone while Buddha remains.

There is never a time when Buddha is gone while the mind remains.

If you want to understand the mind of Buddha, and the mind of birth and death, just wait for Maitreya and ask him.

 

There was no mind anciently; there is no Buddha now.

All unenlightened beings, holy beings, human beings, heavenly beings are just like flashes of lightning.

The mind nature is neither right nor wrong.

The Buddha nature is neither real nor unreal.

 

 

1

PHẬT TÂM CA   

 

 Phật! Phật! Phật! Không thể thấy 

 Tâm! Tâm! Tâm! Không thể nói. 

 

 Nếu khi tâm sanh là Phật sanh 

 Nếu khi Phật diệt là tâm diệt. 

 Diệt tâm còn Phật chuyện không đâu 

 Diệt Phật còn tâm khi nào hết? 

 Muốn biết Phật tâm, sanh diệt tâm 

 Đợi đến sau này Di-lặc quyết. 

 

 Xưa không tâm, nay không Phật 

 Phàm, Thánh, người, trời như điện chớp. 

 Tâm thể không thị cũng không phi 

 Phật tánh chẳng hư cũng chẳng thật. 

 

 

Suddenly arising, suddenly ceasing, 

anciently leaving, now coming, 

you all waste your time with thinking and discussing.

In that way, you would bury the Vehicle of the Patriarchs, 

and cause the devils to hound in the house.

 

If you want to find the mind, stop searching outward.

The nature of the mind is naturally still and void.

Nirvana and the birth-death cycles are illusionary shackles.

The fetters and Enlightenment are hollow oppositions.

 

The mind is Buddha; Buddha is the mind.

That profound meaning shines bright since endless time.

When spring comes, the spring flowers blossom naturally.

When autumn comes, the autumn waters reflects the sorrow clearly.

 

Removing the false mind while keeping the true nature 

is like searching for the reflections while missing the mirror.

You don’t know that reflections come from the mirror,

and that the false appear from the truth.

That the false come is neither real nor unreal.

That the mirror reflects is neither wrong nor right.

 

Bỗng dưng dấy, bỗng dưng dừng 

 Xưa qua nay lại luống nghĩ bàn. 

 Đâu chỉ chôn vùi thừa Tổ tông 

 Lại khiến yêu ma nhà mình lộng. 

 

 Muốn tìm tâm, đừng tìm ngoài 

 Bản thể như nhiên tự rỗng lặng. 

 Niết-bàn sanh tử buộc ràng suông 

 Phiền não Bồ-đề đối địch rỗng. 

 

 Tâm tức Phật, Phật tức tâm 

 Diệu chỉ sáng ngời suốt cổ kim. 

 Xuân đến, tự nhiên hoa xuân nở 

 Thu về, hiện rõ nước thu sâu. 

 

 Bỏ vọng tâm, giữ chân tánh 

 Như người tìm bóng mà quên kính. 

 Đâu biết bóng có từ nơi gương 

 Chẳng rõ vọng từ trong chân hiện. 

 Vọng đến không thật cũng không hư 

 Gương nhận không cong cũng không thẳng. 

 

There is neither sinfulness nor blessedness.

Don’t mistake wish-fulfilling gem for white jewel.

Gems could have scratches; Jewels, defects.

The mind nature is neither rosy nor green, and neither gained nor lost.

Seven times seven is forty-nine.

The six perfections and the ten thousand conducts are waves on the ocean;

The three poisons and the nine kinds of sentient beings, suns in the sky.  

 

Be still, be still, be still; Go down, go down, go down.

The essence of all phenomena is the Buddha mind.

The Buddha mind and your mind are one.

Such is, naturally, the profound meaning since endless time.

 

Walk in Zen, sit in Zen, then you will see the lotus blooming in fire.

When your will becomes weak, just strengthen it.

When your place is peaceful and suitable, just stay there.

 

Cũng không tội, cũng không phước 

 Lầm sánh ma-ni cùng bạch ngọc. 

 Ngọc có vết chừ châu có tỳ 

 Tánh vốn không hồng cũng không lục.

Cũng không được, cũng không mất.

 Bảy lần bảy là bốn mươi chín. 

 Tam độc cửu tình nhật trong không 

 Lục độ vạn hạnh sóng trên biển. 

 

 Lặng, lặng, lặng, chìm, chìm, chìm 

 Cái tâm muôn pháp là tâm Phật. 

Tâm Phật lại cùng tâm ta hợp 

Lẽ ấy như nhiên suốt cổ kim. 

 

Đi cũng thiền, ngồi cũng thiền 

Trong lò lửa rực, một hoa sen.

Ý khí mất thì thêm ý khí 

Được nơi an tiện hãy an tiện. 

 

Ah ah ah! Oh oh oh!

Sunken or floating, bubbles on the ocean are all empty.

All deeds are impermanent; All phenomena are void.

Where can you find the sacred bones of your late master?

 

Be mindful, be mindful, be awake; Be awake, be mindful, be mindful.

Keep four corners in contact with the ground; don’t let things tilt.

If someone here trusts like that, 

he can start walking from the crown of Vairocana Buddha.

Shout!

 

 

           

 

 Chao! Chao! Chao! Ối! Ối! Ối! 

 Bọt trong biển cả nổi chìm rỗng. 

 Các hạnh vô thường tất cả không

 Linh cốt Tiên sư chỗ nào thấy? 

 

 Tỉnh tỉnh thức, thức tỉnh tỉnh 

 Bốn góc đạp đất chớ chinh nghiêng.

 Người nào nơi đây tin được đến 

 Trên đảnh Tỳ-lô cất bước đi 

 Hét!

 

(Bản dịch HT Thanh Từ)

*

2

A Song of Crazy Freedom

 

Holding a staff, traveling through distant scenes,

and glancing at the sky and earth, I see the vastness out there.

 

Oh so high is the cloud in mountain.

Oh so deep is the water in ocean.

 

When hungry, I eat the rice given from ten directions.

When tired, I sleep at unfamiliar places.

 

When inspired, I play the holeless flute.

When calm, I burn the incense of liberation.

 

When weary, I take a rest at the blissful land.

When thirsty, I drink fully the medication of leasure travel.

 

Qui Son, my neighbor, is taming a water buffalo.

Ta Tam, in the same boat with me, is singing a song of fishermen. 

2

BÀI NGÂM PHÓNG CUỒNG

 

Trời đất liếc trông chừ sao thênh thang

Chống gậy rong chơi chừ phương ngoại phương.

 

Hoặc cao cao chừ mây đỉnh núi

Hoặc sâu sâu chừ nước trùng dương.

 

Đói thì ăn chừ cơm tùy ý

Mệt thì ngủ chừ nào có quê hương.

 

Hứng lên chừ thổi sáo không lỗ

Chỗ lặng chừ đốt giải thoát hương.

 

Nhọc chút chừ nghỉ đất hoan hỉ

Khát uống no chừ thang tiêu dao.

 

Qui Sơn láng giềng chừ chăn con trâu nước

Tạ Tam đồng thuyền chừ hát khúc Thương Lang.

 

 

Visiting Tao Khe, I meet with Hue Nang.

Coming to Thach Dau, I see myself equal to Layman Pang.

 

Joyful I am – just like Bo Dai was joyful.

Crazy I am – just like Pho Hoa was crazy.

 

Ah ah, wealth and fame are just clouds floating away.

Oh oh, time is flying fast, its shade passing through window.   

 

So rough is a mandarin’s career -- why enter?

So hot and cold is human attitude – why endure?

 

If it’s deep, pull up your clothes; if shallow, raise your feet.

If using, just come out; if dropping, just go hiding.

 

Throw out the four elements; grasp nothing.

Awake from this life; stop running around.

 

Thăm Tào Khê chừ chào Lư Thị

Viếng Thạch Đầu chừ sánh lão Bàng.

 

Vui ta vui chừ Bố Đại vui

Cuồng ta cuồng chừ Phổ Hóa cuồng.

 

Chao! Chao! Chừ giàu sang mây nổi

Năm tháng chừ cửa sổ ngựa qua.

 

Đi càn chừ đường quan hiểm trở

Chịu sao chừ ấm lạnh tình đời.

 

Sâu thì xắn chừ cạn thì vén.

Dùng thì hành chừ bỏ thì tàng.

 

Buông bốn đại chừ đừng nắm bắt

Tỉnh một đời chừ thôi chạy quàng.

 

I have my vows done; I have what I want.

Despite birth and death are fighting each other, I have gone beyond them all.

 

(NOTES.

- Qui Son: Guishan.

- Ta Tam: secular name of Huyen Sa Su Bi, Xuansha Shibei.

- Tao Khe: Cao Xi, where Huineng gave dharma talks.

- Hue Nang: Huineng.

- Thach Dau: Shitou.

- Pang: Pangyun, one of the most famous lay practitioners in Zen history.

- Bo Dai: Budai, a Zen monk in tenth century China known as Laughing Buddha.

- Pho Hoa: Puhua.)

 

 

 

 

 

Thỏa nguyện ta chừ được sở thích

Sống chết bức nhau chừ nơi ta ngại gì?

(Bản dịch HT Thanh Từ)

 

(GHI CHÚ. Tạ Tam là thế danh của ngài Huyền Sa Sư Bị. Tào Khê là nơi ngài Huệ Năng hoằng pháp. Lão Bàng là Bàng Uẩn, một trong những cư sĩ nổi tiếng nhất trong lịch sử Thiền Tông. Bố Đại là một thiền sư ở Trung Quốc vào thế kỷ thứ 10, còn gọi là Vị Phật Cười. Huệ Năng, Quy Sơn, Thạch Đầu và Phổ Hóa là các đại thiền sư thời cổ Trung Quốc.)

 

 

 

3

At Ease with Birth and Death

When the mind arises, birth and death arise;

when the mind vanishes, birth and death vanish.

Originally emptiness – birth and death in nature are void.

Illusionary manifestation – this unreal body is being gone.

When you see affliction and bodhi fading, 

hell and heaven will themselves wither, 

the fire oven and the boiling oil will cool soon, 

and the mountain of knives and the tree of swords will break up all.

The hearers meditate; I don’t.

The bodhisattvas give dharma talks; I tell the truth.

 

Life is itself illusionary, and so is death. 

The four elements are originally empty; where did they emerge from?

Don’t behave like a thirsty deer chasing the mirage, 

and searching east then west endlessly.

The Dharma Body neither comes nor goes; 

the True Nature is neither right nor wrong.

After arriving home, you should not ask for the way anymore.

After seeing the moon, you need not to look for the finger.

The unenlightened persons erroneously fear of birth and death.

The enlightened have fully insight, and live at ease.

3

Sống Chết Nhàn Mà Thôi

   

Tâm mà sanh chừ sanh tử sanh 

Tâm mà diệt chừ sanh tử diệt. 

Sanh tử xưa nay tự tánh không 

Thân huyễn hóa này rồi sẽ diệt. 

Phiền não Bồ-đề thầm tiêu mòn 

Địa ngục thiên đường tự khô kiệt. 

Lò lửa dầu sôi chóng mát lành 

Cây kiếm núi đao liền gãy hết. 

Thanh văn ngồi thiền, ta không ngồi 

Bồ-tát nói pháp, ta nói thật. 

 

Sống tự dối sống, chết dối chết 

Bốn đại vốn không, từ đâu khởi. 

Chớ như nai khát đuổi sóng nắng 

Chạy đông tìm tây không tạm nghỉ. 

Pháp thân không đến cũng không đi 

Chân tánh không phải cũng không quấy. 

Đến nhà, nên biết thôi hỏi đường 

Thấy trăng, đâu nhọc tìm tay ấy. 

Kẻ ngu điên đảo sợ sống chết 

Người trí thấy suốt nhàn thôi vậy. 

(Bản dịch HT Thanh Từ)

 

4

Holy or Unholy, No Difference

Emerging from the formless, your body is originally emptiness.

The illusion is manifested and scattered, giving dualistic views.

 

The self and others are like dew, like fog.

The holy and unholy are like lightning, like flash.

Position, fame, wealth and honor are like clouds floating away.

Your life, days and months are like arrows flying fast.

 

When a tiny feeling of like or dislike flashes in your mind,

you get all things wrong, just like throwing away flour while searching for cake.

Eyebrows are horizontal, nose is vertical – no difference.

Buddha and sentient beings have one same face.

 

Who is holy, and who is unholy?

Seeking those in countless lives, you have drifted so far away from the self-nature.

There is not a mind that is neither right nor wrong.

There is not a view that is neither wicked nor righteous.

4

 

 PHÀM THÁNH KHÔNG HAI

 

Thân từ vô tướng xưa nay không

Huyễn hóa phân chia thành nhị kiến.

 

Ta, người như móc cũng như sương,

Phàm, Thánh như sấm cũng như chớp.        

Công danh phú quí đồng mây trôi

Năm tháng đời người dường tên bắn.

 

Chút tình thương ghét chợt dấy lên

Khác nào bỏ bột đi tìm bánh.

Mày ngang mũi dọc cũng như nhau

Phật với chúng sanh không khác mặt.

 

Ai là phàm chừ ai là Thánh

Nhiều kiếp kiếm tìm không căn tánh.

Không tâm chẳng thị cũng chẳng phi,         

Chẳng kiến không tà cũng không chánh.

 

Butcher Quang Ngach* had the wish fulfilled,

being born as a son of Celestial King Vaisravana.

Monk Ananda completed the recitation, the holy feat of merit and virtue.

   

Enlighten yourself, enlighten others, and lighten the way.

Make the world become clear and cool, and put out the heat and disease.

 

Don’t you see that?

Who was the person that died in the past?

Who is the person that is living now?

Their two minds are different but in the same one stream.

Ultimately, eighty-four thousand Dharma gates all lead to the realization of Buddha Mind, which is like a vast mirror encompassing all things.

 

Shout!

 

(NOTES. The Mahaparinirvana Sutra tells the story of Quang Ngach, a butcher who encountered Sariputra, received and kept the eight precepts for a day and a night, and then took rebirth as a son of Celestial King Vaisravana.)

 

 

 

 

 

Đồ tể Quảng Ngạch thành nguyện vương

Tỳ-kheo Khánh Hỷ công đức thánh.

Tự giác giác tha độ đường mê

Khắp cõi mát lành không nóng bức.

Anh thấy chăng

Người mất trước đó là ai?

Người được sau đó là ai?

Hai tâm sai khác một dòng mạng.

Rốt cuộc vào tám muôn bốn ngàn pháp môn đà-la-ni.

Đồng nhiếp vào gương trí rộng lớn tròn đầy Như Lai.

 

Chao!

(Bản dịch HT Thanh Từ)

 

 

 

(GHI CHÚ. Kinh Đại Bát Niết Bàn kể chuyện đồ tể Quảng Ngạch có duyên gặp ngài Xá Lợi Phất, nhận và giữ 8 giới trong một ngày một đêm, và rồi tái sinh làm con Vua Trời Vaisravana.)

5

Ignorance and Enlightenment, No Difference

 

When ignorant, you see emptiness and form appear.

When enlightened, you see form and emptiness vanish.

Form, emptiness, ignorance and enlightenment

are just one same principle, even anciently and now.

 

When the false thoughts rise, the three hells appear.

 When the true mind is realized, the five kinds of eyes open.

The mind of Nirvana is serene, serene.

The sea of birth and death is stormy, stormy.

 

There is neither birth nor death.

There is neither beginning nor end.

Just throw away the dualistic views,

you will see all things are intertwining without distinction.

 

(NOTES. The three hells: the hell of fire, the hell of blood, and the hell of swords.

The five kinds of eyes: human eyes, deva eyes, wisdom eyes, dharma eyes, and Buddha eyes.)

 

 

 

5

MÊ NGỘ KHÔNG KHÁC

Mê đi sanh không sắc

Ngộ lại chẳng sắc không.     

Sắc không mê ngộ ấy,

Một lý xưa nay đồng.

 

Vọng dấy tam đồ dấy

Chân thông ngũ nhãn thông.

Niết-bàn tâm vắng lặng

Sanh tử biển trùng trùng.

 

Chẳng sanh lại chẳng diệt

Không thủy cũng không chung.

Chỉ hay quên nhị kiến

Pháp giới thảy bao dung.

(Bản dịch HT Thanh Từ)

 

(GHI CHÚ. Tam đồ: địa ngục lửa, địa ngục máu, và địa ngục đao kiếm.

Ngũ nhãn: nhục nhãn, thiên nhãn, huệ nhãn, pháp nhãn, và Phật nhãn.)

 

 

6

Song for the Pursed Lips

That is wrong if you say there’s a thing anciently and now.

That is right if you say the body is born and burdened with karma.

The five aggregates are bobbing around,

because the four elements are clinging together.

Born in this life, despite being short or tall,

everyone suffers from birth, aging, sickness and death.

 

Human has a time for success, and a time for failure;

Flower, a time for blossom, and a time for withering;

Nation, a time for rise, and a time for decline;

Destiny, a time for gain, and a time of loss;

Day, a time for dawn, and a time for sunset;

Year, a time for beginning, and a time for end.

 

Throw away all them – the wealth, fame, and nobility.

Retreat for the way, retreat to a forest or a mountain.

6

Ngâm Bĩu Môi

Xưa nay một vật chừ cũng sai,

Thân sanh mang nghiệp chừ cũng phải.

Vì sao ngũ uẩn chừ lăng xăng

Bám chặt tứ đại chừ nương tựa.       

Bỗng có cao thấp chừ ngắn dài

Tự chịu sanh già chừ bệnh chết.

 

Người có thạnh chừ thì có suy        

Hoa có tươi chừ thì có héo.

Nước có hưng chừ thì có vong.

Thời có thái chừ thì có bĩ.

Ngày có chiều chừ thì có mai

Năm có chung chừ thì có thủy.

 

Trở về ẩn đạo chừ núi rừng

Nguội lạnh lợi danh chừ triều thị.

 

The man who sat nine years in Thieu That had the same mind with me.

The man who received dharma transmission at Hoang Mai midnight made me his confidant.

In accord with circumstances, I raise the eyebrows with Lien Xa.

Having high aim, I hear Trieu Chau pat the teeth.

 

Before words spoken, I already understand and nod my head.

Still in hiding, I live just like toes wiggling inside shoes,

like an awl in pocket away from the fire kiln,

and like a hungry, strong tiger not glancing at the preys.

 

A bright jewel that has the power to calm the sea

worries not about the waves and winds,

and that has the true color

worries not about the color of purple or pink.

 

Thiếu Thất chín năm chừ cùng ta đồng tâm

Hoàng Mai nửa đêm chừ với ta tri kỷ.

Tùy phần chừ Liên Xã châu mày

Rộng chí chừ Triệu Châu răng gõ.

 

Dù cho trước tiếng chừ gật đầu

Đâu được trong giày chừ động ngón

Lò hồng không đúc chừ dùi trong đãy

Cọp mạnh đói chừ chẳng liếc mồi.

 

Minh châu há ngại chừ sóng gió

Sắc chánh sá gì chừ tía hồng.

 

Coming there, you will see appearance and essence shining bright;

You’re then free to grasp or drop, having not a thought in mind.

The stone ox enters the East Sea at midnight,

stirring up coral reefs

and seeing the moon becoming one with water.

 

(NOTES.

- Thieu That (Shao Shi): the mountain in China where Bodhidharma silently sat for nine years in the early sixth century.

- Hoang Mai (Huangmei): the Sixth Patriarch Hue Nang received dharma transmission at a monastery in Hoang Mai Mountain in the seventh century.

- Lien Xa: the Lotus Society in fourth century China, following the Pure Land School.

- stone ox: symbolizing the unborn mind.)

 

 

 

 

 

Đến đây rồi chừ sự lý toàn bày

Cầm giữ, buông bỏ chừ đâu cần nghĩ ngợi.

Trâu đá giữa đêm vào biển đông

Càn ngã san-hô, trăng như nước.

(Bản dịch HT Thanh Từ)

 

(Ghi chú.

- Thiếu Thất: ngọn núi ở Trung Quốc, nơi Bồ Đề Đạt Ma ngồi lặng lẽ chín năm hồi đầu thế kỷ thứ sáu.

- Hoàng Mai: Lục Tổ Huệ Năng được truyền pháp tại một tự viện ở núi Hoàng Mai thế kỷ thứ bảy.

- Liên Xã: một hội ở Trung Quốc thế kỷ thứ tư, theo tông Tịnh Độ.

- trâu đá: biểu tượng cho tâm vô sanh.)

7

Self Warning

 

Days and months, just like water flowing.

Wealth and power, just like cloud floating.

 

After the wind and fire shatter apart,

the young and old will all become dust.

After the souls and spirits* dissolve away from the form,

body is just like a dream.

 

Earning a living tosses you daily like a spinning top,

and throws you onstage to keep catching the shadows.

 

After the red-crowned crane landed in the royal garden and

was named as Cuu Cao Literator, it still is red-crowned.

After the red-tailed fish jumped over

the Vu Mon Gate to become a dragon, it still has the red tail.

 

Why don’t you turn your head, reflect inwardly, be in accord with the mind essence, and enlighten the conscioussness?

Just step into the path of liberation, complete the perfection of wisdom, and live in normal life with pure mind and its profound manifestations.

 

7

Bài Văn Trữ Từ Tự Răn

 

Ngày tháng nước chảy

Giàu sang mây trôi.

 

Gió lửa tan rồi

Trẻ già thành bụi. 

Hồn phách lìa, sắc thân như mộng

 

Cuộc mưu sinh, con rối kéo lôi,

Hằng ngày đùa, đưa tay bắt bóng.

 

Hạc cửu cao đầu đỏ có thừa

Cá vũ môn đuôi hồng chẳng đổi.

 

Chẳng quay đầu, hồi quang phản chiếu

Hợp tâm yếu, thức tánh thông minh.

Cầu giải thoát, chánh giác viên thành

Nơi trần tục, tâm thanh diệu dụng.

In dreams, things are made;

When awakened, you see all things are truly emptiness.

In dreams, scenes come up, rough and smooth;

When awakened, you see not even a strand of hair or silk.

 

The pure mind has neither spot nor blemish.

The enduring body has neither past nor future.

 

Colors of the spring flowers all radiate beautifully.

Images of the autumn moon all are perfectly round.

 

When thoughts of holy and unholy tie you up,

you go against the truth.

When not a trace of birth and death clings in your mind,

you will suddenly realize the original nature.

 

When a flash of sensation comes up, the three hells appear.

When a tiny thought arises, the six paths* follow.

 

From the flow of the seven consciousnesses*, like and dislike feelings emerge.

From the destruction of the three poisons*, neither true nor false exists.

 

Trong mộng tạo tác

Thức rồi đều không. 

Trong mộng tạo, sanh thô sanh tế

Tỉnh giấc rồi, không mảy tóc kẽ tơ.

 

Tâm thanh tịnh chẳng nhơ chẳng bợn

Thân kiên cố không trước không sau.

 

Sắc xuân hoa đóa đóa tươi hồng

Trăng thu bóng tròn tròn viên diệu.

 

Buộc niệm phàm thánh

Chỉ hiềm là trái hẳn tướng chân.

Lòng quên tử sanh

Liền liễu ngộ xưa nay tánh thật.

 

Còn mảy tình tam đồ báo ứng

Tơ hào niệm lục đạo tiếp nhân.

Tùy bảy thức có chán có ưa

Phá ba độc không chân không vọng.

 

Clinging to the image of a self or of a person is very hard to be tamed,

tossing you into the four forms of birth endlessly. 

The three poisons of desire, hatred and ignorance draw you into fighting,

flushing you into the nine kinds of birth continuously. 

 

If you follow the ignorance, you will waste this body of the four elements.

If you skillfully transform the impure organs of sense, you will enter the samadhi of True Suchness.

 

Dualistic views are upside-down, throwing nets in high mountains to try to catch fish.

One suchness is serene and extinguishing, being realized by one who rides donkey backward to the shore of enlightenment.

 

If your mind is not partial, you are unmoved despite all malicious attacks. 

When others malign you, it’s just like they start a wood fire to try to burn the sky;

You see that and feel pathetic toward them.

 

Tướng nhân ngã khó thâu khó nhiếp

Kiếp hà sa luân hồi tứ sanh. 

Tham sân si cùng đấu cùng tranh

Số tăng-kỳ lang thang chín loại.